Adyghe

Facts

  • Language: Adyghe
  • Alternate names: Adygei, Adygey, Circassian, Kiakh, Kjax, Lower Circassian, West Circassian
  • Language code: ady
  • Language family: Abkhaz-Adyge, Circassian
  • Number of speakers: 491800
  • Script: Cyrillic script. Latin script, used in Turkey.

More information:

    Introduction

    Adyghe is a Northwest Caucasian language spoken by various tribes of the western subgroup of Circassians, the Adyghe people: Abzekh, Bzhedug, Hatuqwai, Temirgoy, Mamkhegh, Natekuay, Shapsug, Zhaney and Yegeruqwai, each with its own dialect. The language is referred to by its speakers as Khaxybze or K'axəbză. The literary language is based on the Temirgoy dialect. It is one of two official languages of the Republic of Adygea in the Russian Federation.

    By © Vyacheslav Argenberg
    Maykop district, Adygea

    The Adyghe Verb

    The Adyghe verb is polysynthetic and has an intricate morphology. The verb is the absolute center of the sentence and mirrors the syntactic structure of the sentence by means of incorporation. The conjugation is characterised by a split into transitive ('agentive') and intransitive ('factitive') verbs. The grammatical categories person, number, tense, mood, version, potentiality, comitativity, sociativity, reciprocity, and inferenciality are expressed on the verb.

    Agreement is marked by cross-referencing pronominal affixes. The verb can agree with subject, direct object, and indirect object at the same time.

    Tense Suffix Example Meaning
    Present ~∅ макӏо /maːkʷʼa/ (s)he is going; (s)he goes
    Simple past ~агъэ /~aːʁa/ кӏуагъэ /kʷʼaːʁa/ (s)he went
    Discontinuous past ~гъагъ /~ʁaːʁ/ кӏогъагъ /kʷʼaʁaːʁ/ (s)he went (but not there anymore)
    Pluperfect ~гъагъ /~ʁaːʁ/ кӏогъагъ /kʷʼaʁaːʁ/ (s)he had gone"
    Categorical Future ~н /~n/ кӏон /kʷʼan/ (s)he will go
    Factual Future ~щт /~ɕt/ кӏощт /kʷʼaɕt/ (s)he will go
    Imperfect ~щтыгъ кӏощтыгъ /kʷʼaɕtəʁ/ (s)he was going; (s)he used to go
    Conditional perfect ~щтыгъ кӏощтыгъ /kʷʼaɕtəʁ/ (s)he would have gone
    Future perfect ~гъэщт /~ʁaɕt/ кӏуагъэщт /kʷʼaːʁaɕt/ (s)he will have gone
    Recent past ~гъакӏ /~ʁaːt͡ʃʼ/ кӏогъакӏ /kʷʼaʁaːt͡ʃʼ/ (s)he just (recently) went
    Present Perfect ~гъах /~ʁaːχ/ кӏогъах /kʷʼaʁaːx/ (s)he already went

    Verblist

    ахын, бгынэн, бгэн, бгъодэкӏын, бгъодэхьан, бжьэхъон, бзын, бзыхьан, бзэбзэн, бзэгухьын, бзэджэн, бзэен, бзэхын, блегъэзыкӏын, блегъэкӏын, бледзын, блефын, блехын, блещын, блихын, блын, блэбыбыкӏын, блэбыбын, блэгъэзыкӏын, блэгъэкӏын, блэдзын, блэкӏын, блэкӏьын, блэлъэтын, блэн, блэпкӏын, блэпкӏьын, блэплъын, блэун, блэфын, блэхын, блэхъушъутын, блэшъутын, блэщын, быбыжьын, быбын, бырсырын, быяужьын, быяун, бэгын, бэгъон, бэджыджэн, бэджэндэутын, бэдзэжьын, бэкъон, бэнэкӏын, бэнэн, бэон, бэскъэн, гокӏын, гонахь гъэхъэн, гоон, гопкӏэн, гопэн, гоутын, гоуцон, гохьан, гощын, гоӏэн, гоӏулӏэн, гыен, гыкӏын, гыкӏэн, гырзын, гу егъун, гу еӏун, гу къеон, гу къэкӏын, гу рихьан, гу рихьэн, гу тепсэфэн, гу тэпсэфэн, губгъэн фэлъэгъун, губгъэн фэшӏын, губжын, гугъон, гугъын, гугъэн, гугъун, гуегъун, гуеӏун, гужъыен, гузэжъон, гуигъэун, гукъэгъэкӏын, гукъэгъэкӏьын, гукъэкӏыжьын, гукъэкӏын, гукъэкӏьыжьын, гукъэкӏьын, гукӏэгъу фэлъэгъун, гукӏэгъу фэплъэгъун, гукӏэн, гулъытэн, гум егъун, гум иубытэн, гум рихьан, гумэкӏын, гун, гупшысэн, гупыкӏ тын, гупэн, гур егъун, гурихьэн, гурыгъэӏон, гурышхъу шӏын, гурыӏон, гухэгъэкӏын, гухэкӏын, гуцафэ шӏын, гушӏон, гушӏопсӏын, гущыӏэ ептын, гущыӏэ етын, гущыӏэ тын, гущыӏэн, гуӏэн, гъогын, гъогъон, гъозэн, гъоин, гъойщэен, гъолъын, гъотын, гъощэн, гъын, гъынэнэн, гъэбылъын, гъэбыяун, гъэбэдзэжьын, гъэгожъын, гъэгоӏэн, гъэгубжын, гъэгумэкӏын, гъэгъын, гъэгъэн, гъэгъун, гъэгъушъын, гъэгьэн, гъэделэн, гъэдэӏон, гъэджыджэн, гъэджэн, гъэжъон, гъэжъэн, гъэжьэн, гъэзэжьын, гъэзэзэн, гъэзэн, гъэзэщын, гъэкощын, гъэкуон, гъэкъын, гъэкъэбзэн, гъэкъэркъэтэн, гъэкьэн, гъэкьэрэгъун, гъэкьэрэзын, гъэкӏодын, гъэкӏосэн, гъэкӏын, гъэкӏэрэкӏэн, гъэлыгъон, гъэлыгьын, гъэлыджын, гъэлэжьэн, гъэлэлэн, гъэлъэжъон, гъэлъэпӏэн, гъэлӏэн, гъэмартын, гъэмысэн, гъэмэхъэшэн, гъэнэфэн, гъэон, гъэохъун, гъэпкӏын, гъэплъын, гъэпрэзэн, гъэпскӏын, гъэпсыкӏын, гъэпсыкӏьын, гъэпсын, гъэпсэн, гъэпсэфын, гъэпсӏэн, гъэпхын, гъэпцӏэн, гъэпшъын, гъэпщтын, гъэпщын, гъэпщынэн, гъэпщэн, гъэпыин, гъэпыутын, гъэпэн, гъэпӏоркӏын, гъэпӏэркӏьын, гъэрсысын, гъэрэзэн, гъэсмэджэн, гъэстын, гъэсымэджэн, гъэсысын, гъэсэкъатын, гъэсэкӏэн, гъэсэн, гъэсэхъуджэн, гъэткӏун, гъэтхъын, гъэтхъэжьын, гъэтхъэн, гъэтэрэзыжьын, гъэтэрэзын, гъэтӏылъын, гъэтӏысын, гъэтӏэпӏын, гъэтӏэтӏэн, гъэузын, гъэунэзэн, гъэунэн, гъэунэхъун, гъэунэшкӏун, гъэупэпцӏын, гъэупӏыцӏэн, гъэупӏэпӏэн, гъэусыен, гъэутхъон, гъэутэшъон, гъэутӏэпӏын, гъэухьазырын, гъэуцун, гъэучыен, гъэушъэбын, гъэушӏоин, гъэушӏоркъын, гъэуэн, гъэхъэн, гъэхъужьын, гъэхъун, гъэхьазырын, гъэхьын, гъэцохъон, гъэцэкӏэжьын, гъэцэкӏэн, гъэцӏыон, гъэцӏырэн, гъэцӏэтхын, гъэчанын, гъэчэн, гъэчэрэгъун, гъэчэрэзын, гъэчъэхын, гъэшъхъын, гъэшъхъэшъхъэн, гъэшъыпкъэжьын, гъэшъуен, гъэшӏон, гъэшӏоӏун, гъэшӏыкӏэен, гъэшӏыкӏьэен, гъэщтын, гъэщтэн, гъэщын, гъэщынэн, гъэӏонтӏэн, гъэӏортӏэн, гъэӏорышӏэн, гъэӏэсэн, гъэӏулэн, гъуен, гъумы-тӏымын, гъун, гъунэфын, гъусэн, гъутхьан, гъушъын, гьэгун, дебзыкӏэн, дебзын, дегун, дегупшысэн, дегъэбзыхыкӏэн, дегъэбылъхьэн, дегъэзэн, дежъыон, дежъыун, дежьыен, декъыен, декъузэн, декӏэкӏьын, делъэсыкӏын, делъэсэен, делъэшъоен, деокӏын, деугъоен, деузэндын, деузэнкӏын, деукъон, деупсэен, деупӏэпӏэн, деусын, деусэн, деутын, деутэн, деухьэн, деушъэн, дефыен, дехын, дехьыен, дехьыхын, дещыен, деӏэн, деӏэтаен, дигъэткӏон, дыин, дыкъын, дын, дырын, дыхьэщхын, дэбыбэен, дэгъолъхьан, дэгъэбыбыкӏын, дэгъэбыбэен, дэгъэбылъхьан, дэгъэбылъхьэн, дэгъэдыдыкӏын, дэгъэзен, дэгъэзын, дэгъэкӏоен, дэгъэнэн, дэгъэптӏэн, дэгъэткӏон, дэгъэтын, дэгъэтӏысхьэн, дэгъэтӏытӏэн, дэгъэуцон, дэгъэфэн, дэгъэчъыхьэн, дэзэкӏон, дэкон, дэкьэн, дэкӏоен, дэкӏон, дэкӏоцэн, дэкӏын, дэлъхьэн, дэлъын, дэн, дэнэн, дэон, дэптӏэн, дэсын, дэтхъын, дэтэкъон, дэтэкъун, дэублэн, дэубытэн, дэугощын, дэфын, дэфыцӏэн, дэфэн, дэхъун, дэхьан, дэхьащхын, дэхьыен, дэхьын, дэхьыхын, дэшӏыхьэн, дэщтэн, дэщыен, дэщэн, дэялъ, дэӏон, дэӏэпыӏэн, джыджэн, джын, джыхэкӏотэн, джыхэлъэдэн, джыхэон, джыхэпкӏэн, джыхэпкӏьэн, джыхэупсӏэн, джыхэхьэн, джэгун, джэгъогъун, джэгъун, джэжьын, джэлыгъон, джэлъын, джэн, джэндын, джэрыон, джэуап етын, джэуап тын, дзон, дзын, дзуцон, ебгын, ебгъэн, ебгъэчэхын, ебзэин, еблэгъэн, ебэджын, ебэнын, ебэун, егыин, егугъун, егукӏэн, егун, егупсэн, егупшысэн, егъоин, егъэблэгъэн, егъэбэджын, егъэджэн, егъэжьапӏэ, егъэжьэн, егъэзын, егъэкӏун, егъэлыен, егъэлъэгъун, егъэолӏэн, егъэпхын, егъэсэн, егъэтыгъ, егъэтын, егъэун, егъэусыен, егъэхын, егъэхьын, егъэчъэхын, егъэӏун, егъуин, егьэн, едэхэшӏэн, едэӏун, еджыджэхын, еджэжьын, еджэн, еджэнджэшын, едзын, ежэн, ежьапӏэ, ежьэжьын, ежьэн, езэгъын, езэон, езэщын, еин, екъудыин, екӏолӏэн, екӏошъэн, екӏэхын, екӏун, елъэпэон, енэгуен, енэкъокъун, енэкӏэон, енэкӏьэон, енэпэон, енэсӏын, енэцӏын, еон, еплъын, епхын, епцӏыжьын, епщэн, епыгьын, епыджын, епэсын, епэшӏэн, епӏэстхъын, естылӏэн, есэн, есэпэон, етхъон, етын, етӏэрэхын, етӏэхъун, етӏупщыхьахын, еубзэн, еубын, еубэн, еугъоин, еуджэгъун, еузэнкӏын, еузэпкъын, еукӏорэикӏын, еукӏын, еун, еупцӏын, еупчын, еутын, еутэкӏын, еутэкӏьын, еуцолӏэн, ехын, ехъонын, ехъопсэн, ехъырхъышэн, ехъырэхъышэн, ехъункӏын, ехъушъутэон, ехьагъушъугъун, ехьыжьэн, ецыгъон, ецэгъон, ецӏэтхъун, ецӏэшъутэхын, ечэнджэшын, ечъэжьэн, ечъэхын, ешъон, ешъугъон, ешъугъун, ешъукӏын, ешъутырын, ешъухъогъон, ешъухъугъон, ешӏэн, ешӏужьын, ешӏухъогъон, ещэхын, еӏолӏэн, еӏорышӏэн, еӏэзэн, еӏэн, еӏун, еӏункӏын, еӏункӏэн, жын, жэ зэкӏэкӏын, жэдэзын, жэдэкон, жэдэкӏэн, жэдэлъхьажьын, жэдэлъын, жэдэон, жэдэплъыхьан, жэдэтэкъон, жэдэфэн, жэкъун, жэм дэӏохьажьын, жэхэбэнэн, жэхэзыхьан, жэхэкӏотэн, жэхэкӏоцэн, жэхэлъэдэн, жэхэон, жэхэпкӏэн, жэхэплъэн, жэхэпхъэнкӏэн, жэхэтхъон, жэхэупцӏэн, жэхэхьан, жъон, жъотын, жъын, жъыун, жъэжъэн, жъэн, жъун, жъутхэн, жьы зыӏугъэон, жьы зыӏугъэхьан, жьы къэщэн, жьыбгъэ зыӏугъэон, жьыбгъэ зыӏугъэхьан, жьыкъыдэгъэкӏын, жьыкъэщэн, жьын, жьэжьын, жьэн, згъэшъхъын, зегъэкӏын, зегъэуджэгъун, зегъэун, зегъэунэжъыен, зегъэхьын, зегъэшъукӏын, зегъэшӏужьын, зешъокӏыжьын, зифэпэжьыгъ, зтэгъэкӏэн, зупсын, зфэӏон, зыгъэгусэн, зыгъэнэджэн, зыгъэпкӏын, зыгъэпскӏын, зыгъэпсыкӏын, зыгъэпсыкӏьын, зыгъэпсэфын, зыгъэсамбырын, зыгъэухьазырын, зыгъэшхэкӏын, зыкъэшӏэжьын, зылӏэжьын, зыохьын, зыплъыхьан, зыплъыхьын, зыпэгъотхьажьын, зыпэгъэплъэн, зыпэгъутхьажьын, зыпэшӏыжьын, зытегъэкӏэн, зыушъэфын, зыфэгъэгусэн, зыфэгъэсакъын, зыфэгъэсэн, зышъутыпцӏын, зышӏошӏужьын, зыщыгъэгъупшын, зыщыгъэзыен, зыщыгъэзын, зыщыдзыен, зыщэӏэн, зыӏыгъэхьан, зыӏэгъэхьан, зыӏэкӏэубытэн, зэблэдзын, зэблэкьын, зэблэхъун, зэгогъэкӏын, зэгожъын, зэгокӏын, зэгокӏьын, зэгоожьын, зэготӏэпӏыкӏын, зэгоутын, зэгочын, зэгощын, зэгъэн, зэгъэпэшын, зэгъэфэгъэн, зэгъэфэн, зэгъэшӏэн, зэдзэкӏын, зэзэгъын, зэзэон, зэкъодзэн, зэкъолъэдагъ, зэкӏон, зэкӏэкӏон, зэкӏэплъэн, зэкӏэугъоен, зэкӏэхьажьын, зэкӏэхьан, зэкӏэхьэн, зэкӏэчъэн, зэон, зэпедзын, зэпитхъын, зэплъэкӏын, зэплъэхьын, зэпыгъэжъэн, зэпыгъэун, зэпыгъэчъын, зэпыгъэчъыхьан, зэпыгъэшхэн, зэпыдэн, зэпыдзын, зэпыкьын, зэпыкӏын, зэпыкӏьын, зэпырыкӏын, зэпырычъын, зэпытхъын, зэпыун, зэпыутын, зэпычын, зэпэкӏэкӏын, зэпэчъэн, зэпэчӏэкӏын, зэрихьан, зэрихьэн, зэтелъхьэн, зэтеуцон, зэтэлъхьэн, зэтэлъын, зэтэухьэлэн, зэтэуӏокӏэн, зэтӏэхъужьын, зэтӏэхъун, зэутэкӏын, зэуэн, зэфэчъэн, зэфэшӏын, зэхэгъэтэкъун, зэхэгъэшъухъон, зэхэдзын, зэхэдзышъун, зэхэкӏын, зэхэлъэшъуагъэ шӏын, зэхэон, зэхэтэкъун, зэхэугъоен, зэхэутын, зэхэфыгъуае шӏын, зэхэфэн, зэхэхын, зэхэшӏыкӏын, зэхэщын, зэхэщэн, зэхъокӏын, зэхъокӏьын, зэшӏожьын, зэшӏокӏын, зэшӏохын, зэщыкъон, зэщын, зэӏыгъэхьан, зэӏыхьан, зэӏэгъэхьан, зэӏэгъэхьэн, зэӏэхын, зэӏэхьан, зэӏэхьэн, зэӏукӏэн, зэӏунын, зэӏунэн, зэӏупхъон, игу хэкӏын, игъо хъун, игъоин, игъолъхьан, игъэсэн, игъэхъон, иджэгъун, идзэн, иен, изын, икъун, икӏодыкӏын, илъын, илъэдэн, инатэу ихьэн, ипхъыхьан, ипшын, ипшӏэ къикӏын, исэн, итхъун, итын, итэкъохьын, итэкъун, иунашъо шӏын, иупкӏын, иушӏоин, ифын, ифэн, ихьан, ихьисапын, ишъо икӏын, ишъхьэкӏэ къиӏон, ишъукӏын, ишъун, ишъуты ипхын, ишъуты исагъ, ишӏыхьан, ишӏэхьан, ишӏуагъэ екӏын, ишӏуагъэ екӏьын, иӏэн, кощын, куон, къаблэу шӏын, къегъоин, къегъэблэгъэн, къегъэкӏын, къегъэсын, къегъэтӏыхын, къегъэӏыхын, къеджэн, къезын, къекӏэхын, къелэлэхын, къепщэн, къесын, къеткӏухын, къетӏэрэхын, къеулэлэхын, къефэхын, къехэхьын, къехьыжьэн, къехьэхын, къешхын, къешӏэн, къещхын, къещыхьэкӏын, къещэкӏын, къизын, къикӏын, къикӏьэсӏын, къилъын, къипсэн, къитхъун, къиухын, къихын, къозын, къокъон, къокӏын, къокӏьын, къоуцон, къохьан, къохьэн, къыдэкӏохьын, къыдэкӏухьан, къыдэмыхъун, къыдэхъун, къызыщылъэтын, къыин, къыкъокӏын, къыкӏышын, къылъыкӏотэн, къын, къыпылэлын, къыпыун, къыпыщын, къыпэшӏошӏын, къырегъэхьын, къырикӏон, къытегъэзын, къытегъэзэн, къытэгъэзэн, къыухьан, къыфифэн, къыхэущыкӏын, къыхэущыкӏьын, къычӏэгъэкӏын, къычӏэгъэкӏьын, къычӏэгъэщын, къычӏэхын, къычӏэщын, къыщинэн, къыщыкӏэн, къыщынэн, къыщыунэн, къыӏыхын, къыӏэкӏэхьэн, къыӏэпхъотэн, къыӏэхын, къыӏупсын, къэбар къэпчъын, къэблэн, къэбэр иӏэн, къэгужъон, къэгупшысын, къэгъэгъунэн, къэгъэзэн, къэгъэкӏохьын, къэгъэкӏэхьын, къэгъэнэжьын, къэгъэнэн, къэгъэуцун, къэгъэучъыӏын, къэгъэущын, къэгъэфын, къэгъэхын, къэгъэхъэн, къэгъэӏун, къэгъуен, къэжьын, къэин, къэкъыин, къэкъун, къэкъушъун, къэкӏожьын, къэкӏохьын, къэкӏын, къэкӏухьан, къэлыдын, къэлъфын, къэмэхын, къэнэн, къэнэхъэжьын, къэон, къэпсын, къэпсэн, къэпчъын, къэпшӏэжын, къэпшӏэн, къэркъэтэн, къэсшъхьэпкӏэтын, къэсшъхьэпкӏьэтын, къэсын, къэсӏын, къэугупшысын, къэугъоин, къэун, къэутхын, къэучъыӏын, къэущын, къэфын, къэхын, къэхъун, къэхъушъун, къэхьын, къэцӏын, къэцӏэтхын, къэшъон, къэшӏэжын, къэшӏэжьын, къэшӏэн, къэщыпын, къэщэкьын, къэщэн, къэщэчын, къудыин, къутэн, кьэн, кьэтхъэн, кӏежьэжьын, кӏодын, кӏожьын, кӏокӏэ текӏын, кӏолӏэн, кӏон, кӏосэн, кӏотэн, кӏохъун, кӏоцӏылъхьэн, кӏоцӏыхьан, кӏоцӏыщыхьан, кӏоцӏыщыхьэн, кӏошын, кӏошъэн, кӏыгъун, кӏыин, кӏын, кӏырыун, кӏэгъожьын, кӏэгъэгъожьын, кӏэгъэкӏын, кӏэгьэн, кӏэдэн, кӏэджэн, кӏэдзапӏэ, кӏэегъулъын, кӏэен, кӏэзэзын, кӏэкӏэн, кӏэлъыкӏон, кӏэлъыон, кӏэлъыун, кӏэлъэтэкьын, кӏэлъэӏун, кӏэнэкӏэн, кӏэрэон, кӏэсэн, кӏэтхъун, кӏэупкӏэн, кӏэупхъухьан, кӏэхъопсын, кӏэхьан, кӏэшъун, кӏэшӏыхьан, кӏэшӏэн, кӏэӏэжьын, кӏэӏэн, кӏун, кӏьыин, кӏьэ тримылъхьэн, кӏьэлъыон, кӏьэлъыун, лыгъон, лыдын, лыджын, лэжьын, лэжьэн, лэлэн, лэн, лъежэн, лъежьэн, лъфын, лъфэн, лъы къикӏын, лъыкӏон, лъыкӏотэн, лъыкӏошъэн, лъын, лъыплъэн, лъытэн, лъыхъожьын, лъыхъун, лъычъэн, лъышӏэжьын, лъыӏэбэн, лъыӏэсын, лъэгъуен, лъэгъун, лъэкӏын, лъэн, лъэпэон, лъэрмыхьы хъун, лъэтэн, лъэуж.